Content on this page requires a newer version of Adobe Flash Player.

Get Adobe Flash player

57 Cách Mạng Tháng 8, P. An Thới, Q. Bình Thủy, TP. Cần Thơ

Tin vắn

Chủ tịch Hồ Chí Minh với tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt Nam- Lào (1925-1954)

Năm 1925

Nguyễn Ái Quốc viết bức thư Vấn đề Đông Dương gửi một đồng chí đại diện Đảng Cộng sản Pháp tại Quốc tế Cộng sản.

Trong thư, Người hỏi về việc gửi một hoặc hai sinh viên sang để làm công tác tuyên truyền và việc cho vay tiền để thực hiện các công tác khác như: dịch tài liệu, in ấn, tìm tuyên truyền viên, bắt đầu công tác tổ chức…

Tháng 1, ngày 5

Nguyễn Ái Quốc gửi thư cho một cán bộ trong Quốc tế Cộng sản. Nội dung bức thư như sau:

"Đồng chí thân mến,

Quốc dân Đảng Đông Dương vừa được thành lập vào ngày 3 của tháng này với 3 đảng viên lúc bắt đầu.

Một người sẽ được phái đi Trung Kỳ và Lào. Một người khác (chưa phải là đảng viên) sẽ được phái đến Bắc Kỳ để lấy 5 người đi Quảng Châu học cách làm công tác tổ chức.

Tôi nghĩ có thể tìm nam thanh niên để gửi đi học ở Trường đại học Mátxcơva[1]. Xin đồng chí vui lòng cho biết có thể cho tôi gửi bao nhiêu sinh viên.

Đồng thời, tôi xin đồng chí chỉ thị cho các đồng chí Nga ở đây cũng nhận trách nhiệm về các công việc của Đông Dương bởi vì có một mình, tôi không thể làm quá nhiều việc được.

Quảng Châu, ngày 5-1-25.

Chào cộng sản

N.A.Q 

Tháng 1, ngày 10

Nguyễn Ái Quốc viết thư gửi Đoàn Chủ tịch Quốc tế Cộng sản nhắc lại những vấn đề đã nêu trong thư gửi ngày 5-1-1925 và báo cáo: “Quốc dân Đảng (Quốc dân Đảng Đông Dương) chiều hôm qua đã kết nạp người đảng viên thứ tư. Một trong những đảng viên đó, xế trưa nay, đã đi Trung Kỳ và Lào, với nhiệm vụ là tổ chức những cơ sở ở các xứ đó và tìm thanh niên để đi học Trường đại học Cộng sản chủ nghĩa ở Mátxcơva”.

Tháng 2, ngày 19

Nguyễn Ái Quốc viết báo cáo Gửi Đoàn Chủ tịch Quốc tế Cộng sản về vấn đề Đông Dương.

Nguyễn Ái Quốc trình bày ba việc: về Đảng Lập hiến mới được tăng cường một nhà cách mạng An Nam lão thành...; về những người bảo thủ và những người dân chủ người Pháp đang đấu tranh với nhau ở Đông Dương; Chính phủ Xiêm[2] mới trao cho Chính phủ Pháp một nhà cách mạng An Nam lão thành từ Trung Quốc đến. Báo cáo công tác đã làm được, 5 việc cần làm trong năm nay và một số yêu cầu như: cấp tiền để hoạt động, cho biết có thể gửi bao nhiêu sinh viên An Nam sang Máxcơva và gửi tài liệu tuyên truyền bằng tiếng Pháp.

Năm 1925 

Nguyễn Ái Quốc viết tác phẩm Bản án chế độ thực dân Pháp, bản tiếng Pháp, xuất bản lần đầu tiên năm 1925.

Trong chương VII, tác giả đề cập đến tình hình của những người dân nghèo khổ và bị bóc lột. Đó là:

Ở Luông Prabăng, nhiều người phụ nữ nghèo khổ thảm thương phải mang xiềng đi quét đường chỉ vì tội không nộp nổi thuế. Để làm các con đường đi Đà Nẵng, đi Trấn Ninh và đi Lào, những dân phu phải đi bộ hàng trăm kilômét mới đến công trường. Họ phải chui rúc trong những túp lều tranh thảm hại, không có vệ sinh cũng như tổ chức y tế. Họ chỉ được một suất cơm không đủ no với một chút cá khô và nước bẩn. Bệnh hoạn, cực nhọc, hành hạ tàn tệ đã gây nên hàng loạt những cái chết khủng khiếp.

Năm 1927

Nguyễn Ái Quốc viết báo cáo gửi Ban Phương Đông Quốc tế Cộng sản về những công việc đã làm được từ tháng 11/1924 khi được Ban Phương Đông và Đảng Cộng sản Pháp phái đến Quảng Châu để làm việc cho Đông Dương.

Trong báo cáo có việc thành lập một liên đoàn cách mạng do một Uỷ ban gồm 5 uỷ viên ở Quảng Châu lãnh đạo. Liên đoàn đã bắt rễ khắp nơi trong tất cả các xứ Đông Dương.

Năm 1928

Nguyễn Ái Quốc viết bài Đông Dương khổ nhục, bút danh NGUYỄN.

Trong đó, Người miêu tả cặn kẽ sự khổ nhục ở Đông Dương: việc giết người diễn ra hằng ngày, bất công, áp bức đè nặng lên vai dân chúng, sách báo bị cấm ngặt… Người kêu gọi các bạn Nga đã tự giải phóng mình khỏi tay bọn cường quyền: “Những người bạn bất hạnh của các bạn hiện đang giãy giụa ở Đông Dương. Họ đang trải qua những giờ phút khó khăn để tự giải phóng. Đế quốc Pháp đang giết hại họ, đang tước đoạt của cải họ. Mong các bạn nghĩ tới họ; tiếng thét căm thù của họ phải được hòa lẫn với tiếng thét của các bạn để chặn bàn tay giết người của bọn đế quốc Pháp ăn cướp.”

Tháng 8, khoảng đầu tháng

Tháng 7-1928, từ châu Âu, Nguyễn Ái Quốc về hoạt động ở Xiêm. Đầu tháng 8, Nguyễn Ái Quốc đến Uđon (một tỉnh ở Đông Bắc Xiêm). Trong thời gian này, Nguyễn Ái Quốc đã đến Noọng Khai, gặp gỡ một số cán bộ hoạt động ở Viêng Chăn sang để tìm hiểu tình hình phong trào Lào và khả năng đặt mối liên hệ với Xiêm để đẩy mạnh cuộc vận động cách mạng ở Việt Nam.

Tháng 10, trước ngày 2

Nguyễn Ái Quốc gửi bài Chủ nghĩa tư bản đế quốc Pháp ở Đông Dương cho Inprecorr(Tạp chí Thư tín quốc tế).

Bài viết về quá trình tăng cường đầu tư tư bản của đế quốc Pháp ở Đông Dương sau Đại chiến thế giới lần thứ nhất, đề cập tới "sự đối kháng thực dân" do hoạt động đầu tư của tư bản nước ngoài như Anh, Mỹ, nhất là Nhật ở đây, và sự ra đời giai cấp vô sản công nghiệp và giai cấp vô sản nông nghiệp ở Đông Dương đã luôn luôn ám ảnh đế quốc Pháp về "sự tuyên truyền chủ nghĩa cộng sản" và về "một cuộc cách mạng sắp tới".

Năm 1929 Tháng 6

Nguyễn Ái Quốc đã đến Lào bằng con đường vượt sông Mê Kông sang thị xã Xavanakhét.

- Hồi ký của cụ Nguyễn Tài.

- Hội thảo khoa học “Nghiên cứu sưu tầm tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh với tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào” do Bảo tàng Cayxỏn Phômvihản, Đại sứ quán Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào và Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức tại Hà Nội, tháng 7-2006, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Năm 1929

Nguyễn Ái Quốc đã đến Lào lần thứ hai, lần này, Người đến bản Xiêng Vang thuộc xã Xoóng Mương, huyện Noọng Bốc, tỉnh Khăm Muộn.

- Hội thảo khoa học “Nghiên cứu sưu tầm tư liệu về Chủ tịch Hồ Chí Minh với tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt Nam-Lào” do Bảo tàng Cayxỏn Phômvihản, Đại sứ quán Cộng hoà dân chủ nhân dân Lào và Bảo tàng Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức tại Hà Nội, tháng 7-2006, lưu tại Bảo tàng Hồ Chí Minh.

Năm 1930

Tháng 2, ngày 18

Nguyễn Ái Quốc viết báo cáo gửi Quốc tế Cộng sản.

Ở mục B và C Người viết:

B. Công tác của tôi ở Lào…

1. Do những điều kiện của người An Nam (nông dân tự do, thợ thủ công, tiểu thương), họ chỉ có thể được tổ chức vào Hội ái hữu với tư tưởng yêu nước và chống đế quốc. Trước đây, họ có hơn 1.000 người. Nhưng hiện nay ít hơn vì những người An Nam theo đạo Thiên chúa bị các giám mục người Pháp đe dọa rút phép thông công nên họ đã rút ra khỏi Hội ái hữu.

2. Ba trường học đã được tổ chức. Một trường khác sắp được tổ chức nhưng phải hoãn lại, vì :

a. Địa điểm gần người Pháp.

b. Tỉnh trưởng người Xiêm theo đạo Thiên chúa.

c. Có một nhà thờ do người Pháp làm cố đạo, dĩ nhiên là ông ta chống lại chúng tôi.

3. Một tờ báo, tờ Thân ái sắp được xuất bản.

C. Đi về An Nam.

Đã hai lần tôi cố gắng về An Nam, nhưng phải quay trở lại. Bọn mật thám và cảnh sát ở biên giới quá cẩn mật, đặc biệt là từ khi xảy ra vụ An Nam Quốc dân đảng.

Năm 1931

Tháng 4, ngày 20

Nguyễn Ái Quốc viết Thư gửi Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương. Trong thư, Người phê bình cuộc Hội nghị Xứ uỷ Trung và Bắc trong "cách khai hội", "cách thảo luận", "vấn đề công tác" và "vấn đề tên Đảng". 

Về vấn đề tên Đảng, Người viết: "Trung đề nghị chờ bao giờ Cao Miên và Lào có đảng rồi sẽ nhập các đảng lại và đổi tên. Thế là các đồng chí Trung không hiểu chỉ thị Quốc tế nói rằng Đảng phải gồm cả vô sản ở Đông Dương và không hiểu nhiệm vụ Đảng là phải làm cho Lào và Cao Miên có đảng bộ".

NĂM 1939

Cuối tháng 7

Nguyễn Ái Quốc viết báo cáo gửi Ban Chấp hành Quốc tế Cộng sản. Trong đó, Người nhắc đến ngày Quốc tế Lao động 1-5-1939 có 40 người ở Thà Khẹt (Lào) tham gia biểu tình.
 
NĂM 1940

Tháng 7, ngày 12

Nguyễn Ái Quốc viết Báo cáo của Việt Nam gửi Quốc tế Cộng sản. 

 Trong báo cáo Nguyễn Ái Quốc viết về địa lý, dân tộc, chế độ chính trị, tài nguyên, nạn bóc lột, quốc phòng, phong trào giải phóng dân tộc, các tầng lớp xã hội và khuynh hướng của họ, các đảng phái ở Đông Dương và Việt Nam. Người phân tích tình hình Việt Nam sau khi chiến tranh châu Âu bùng nổ, sau khi Pháp đầu hàng Đức và động cơ hành động của Đảng.

Cuối bản báo cáo, Nguyễn Ái Quốc mong Quốc tế Cộng sản giúp đỡ để có thể mở rộng Mặt trận thống nhất các dân tộc bị áp bức, có thể lợi dụng mâu thuẫn giữa các nước đế quốc để giúp Đảng hoàn thành sứ mạng lịch sử của mình. 

NĂM 1945

Đầu tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh cử đại diện của Chính phủ vào Vinh mời Hoàng thân Xuphanuvông ra Hà Nội.

Tháng 9, ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuông.

Tháng 9, ngày 4

Tối, tại Bắc Bộ Phủ-Hà Nội, Chủ tịch Hồ Chí Minh gặp gỡ và tiếp thân mật Hoàng thân Xuphanuvông

Tháng 10, ngày 27

9 giờ, tại Bắc Bộ phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh họp báo. Buổi họp có sự tham dự của các phóng viên Hãng Thông tấn Mỹ, các phóng viên Trung Hoa (Trung ương Thông tấn xã, Trung ương nhật báo, Thanh niên nhật báo, Vân Nam nhật báo, Chính nghĩa báo), Hãng Thông tấn Pháp AFP và hơn 20 phóng viên Việt Nam. 
Người trả lời vắn tắt về các vấn đề thời hạn công bố Hiến pháp Việt Nam, Quốc dân đại hội, thể lệ Tổng tuyển cử, thái độ của Chính phủ Việt Nam với Lào và Campuchia, vấn đề tài chính và các đảng phái trong Chính phủ Việt Nam... 

NĂM 1946

Tháng 1, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Thư chúc Tết Việt kiều ở Lào, Xiêm. 

Trong thư Người viết:

“Lào và Việt là hai nước anh em. Mối quan hệ giữa hai dân tộc rất là mật thiết. Đối với kiều bào ta làm ăn sinh sống ở đất nước Lào thì Lào lại như là một Tổ quốc thứ hai. Tục ngữ có câu: “Bán bà con xa, mua láng giềng gần” ý nghĩa là như thế.

Vậy nên sự đoàn kết chẳng những bao gồm đồng bào Việt, mà bao gồm cả đồng bào Việt với đồng bào Lào. Đoàn kết chặt thì lực lượng to. Lực lượng to thì quyết thắng lợi.

Bây giờ, hai dân tộc ta tuy còn phải khó nhọc, nhưng tương lai của chúng ta rất là vẻ vang. Đến ngày Việt - Lào được quyền hoàn toàn độc lập, anh em ta sẽ cùng hưởng phúc thái bình.”

Tháng 2, ngày 14

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi lời cảm ơn đến đồng bào cả nước, kiều bào ở Lào, Xiêm và Trung Quốc đã gửi hơn hai nghìn bức thư, điện và quà chúc Tết Người.

Tháng 4, ngày 8

Tám giờ, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Hội đồng Chính phủ nghe thư của ông J. Xanhtơny yêu cầu cho lập nhiều trụ sở để giải quyết các vấn đề liên quan tới Pháp; bàn việc thương thuyết với Pháp để bảo vệ tính mệnh, tài sản của người Việt Nam ở Lào và tình hình quân sự.

Tháng5,ngày 27

8 giờ 30, Chủ tịch Hồ Chí Minh dự cuộc họp Hội đồng Chính phủ. Hội đồng quyết định cụ Huỳnh Thúc Kháng tạm thay Chủ tịch Hồ Chí Minh trong thời gian Người đi vắng và bàn vấn đề kiều bào ở Thượng Hải về nước, kiều bào ở Lào, vấn đề giảm thuế cho những tỉnh khó khăn và thu thuế hàng hoá của Pháp.

Khoảng tháng 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi Lời kêu gọi Liên hợp quốc thông báo với Đại Anh Quốc, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Liên Xô, và các nước thành viên khác của Liên hợp quốc về những việc đã xảy ra, nguyên nhân và trách nhiệm về cuộc xung đột vũ trang của Pháp ở Việt Nam...  

Cuối Lời kêu gọi, Chủ tịch Hồ Chí Minh viết: “Đối với Lào và Miên, nước Việt Nam tôn trọng nền độc lập của hai nước đó và bày tỏ lòng mong muốn hợp tác trên cơ sở bình đẳng tuyệt đối giữa các nước có chủ quyền”.

NĂM 1947

Tháng 1, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủ gửi tới toàn thể đồng bào, bộ đội, tự vệ và dân quân, thanh niên và các cháu nhi đồng lời chúc mừng “một năm mới đoàn kết, một năm mới kiên quyết kháng chiến, một năm mới thắng lợi”. Người thay mặt nhân dân cả nước gửi lời chào năm mới tới nhân dân Pháp, nhân dân Trung Quốc, Ấn Độ, Nam Dương, Xiêm, Miên, Lào… và nhân dân các nước dân chủ.

Tháng 2, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Chính phủ Cao Miên giải phóng. Trong thư Người viết: "Chính phủ và toàn thể nhân dân Việt Nam nhiệt liệt hoan nghênh việc thành lập một Ủy ban giải phóng Việt - Miên - Lào, mục đích theo đuổi đến cùng cuộc chiến đấu chung để chống đế quốc và thực dân Pháp". Người tin chắc rằng: "Các dân tộc ta, đã sẵn có một tinh thần tranh đấu cao, lại gắng đi tới một sự cộng tác chặt chẽ, thì thắng lợi thế nào cũng về ta, và chúng ta nhất định sẽ giành được độc lập".

Tháng 2, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư cho ông Hoàng Hữu Nam, đề nghị:

- Nhắc ông Vũ Đình Huỳnh báo cáo tình hình ở Ninh Bình.

- Trả lời về việc giúp Lào và Campuchia.

- Tổ chức sơ tán cho Hoa kiều ở Sơn Tây.

- Báo cáo về tình hình ở Lào Cai.

Tháng 7, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời phỏng vấn của một nhà báo nước ngoài. Người khẳng định nền độc lập, chủ quyền của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà và nêu rõ chính sách đối ngoại của Việt Nam là “thân thiện với tất cả các láng giềng Trung Hoa, Ấn Độ, Xiêm La, Cao Miên, Ai Lao, v.v., mà không thù gì với nước nào”.
 
NĂM 1948

Tháng 5, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Hoàng thân mong rằng nhân dân Việt Nam sẽ chiến thắng mọi kẻ thù vì nền độc lập và thống nhất của Việt Nam. Mong rằng sự hợp tác thẳng thắn và trung thực giữa hai lực lượng kháng chiến Lào -Việt là sự bảo đảm duy nhất thắng lợi quyết định đối với chủ nghĩa đế quốc và chủ nghĩa thực dân Pháp, kẻ thù chung của nhân dân Đông Dương.

Tháng 9, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Hoàng thân Thái tử Phếtxarạt, Chủ tịch thực tế của Chính phủ lâm thời nước Lào tự do và độc lập hỏi về số tiền Việt Nam quyết định cho Lào vay để cải tổ cuộc kháng chiến Lào.

NĂM 1949

Tháng 11, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận điện của ông Nguyễn Đức Quỳ, phái viên Chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hoà tại Thái Lan báo cáo về việc gửi phái viên Chính phủ Trung ương tại Bắc Bộ, giới thiệu một số lãnh tụ Lào độc lập: Hoàng thân Xuphanuvông, Chaleun, Chinda, Nhem, Phoun sang gặp Người và Chính phủ để bàn về công việc kháng chiến của hai nước.

Tháng 12, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông chúc mừng thắng lợi trong kháng chiến, chúc tình hữu nghị đoàn kết Việt-Lào ngày càng bền chặt.

Khoảng cuối năm

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếp thư cho Ban Xung phong Lào Bắc. Thiếp thư có đoạn:

“Kiến lập căn cứ địa Lào độc lập là nhiệm vụ cần kíp. Ban Xung phong Lào Bắc phải ra sức gây cơ sở quần chúng trong vùng địch kiểm soát.
Tôi chúc Ban Xung phong Lào Bắc chóng thành công, khu giải phóng Lào độc lập chóng thành lập.”

Khoảng cuối năm, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời Hoàng thân Xuphanuvông từ Thái Lan sang Việt Bắc làm việc với Người.

NĂM 1950

Tháng 1, ngày 23

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Hoàng thân muốn được biết về vấn đề đón tiếp của Chính phủ Việt Nam sẽ giành cho đoàn đại biểu của Lào. Mục đích chính trị của chuyến đi thăm này nhằm tạo thuận lợi đầy đủ, trọn vẹn cho phong trào giải phóng dân tộc của hai nước.

Tháng 2, ngày 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Hoàng thân nhắc tới mong muốn của Chủ tịch trong việc lập ra một hạt nhân thực sự của cuộc giải phóng, gồm những người kháng chiến Lào có năng lực nhất, trung thành nhất với nhân dân và dũng cảm nhất nhằm thực hiện sự thống nhất của hai nước.

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Ban Chấp hành Trung ương Liên Việt - Việt Minh.

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện cảm ơn Hoàng thân Xuphanuvông đã chúc thọ Người.

Tháng 6

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi danh thiếp tới Hoàng thân Xuphanuvông, nhờ Hoàng thân chuyển đến phu nhân và các con của Hoàng thân lời thăm hỏi thân thiết của Người.

Tháng 6, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Phếtxarạt. Trong thư, Hoàng thân thông báo việc sẽ sang Việt Nam để trình bày cụ thể về nhu cầu viện trợ của Lào khi nào sức khoẻ của Hoàng thân ổn định.

Tháng 7, ngày 25

Chủ tịch Hồ Chí Minh trả lời các nhà báo về vấn đề đế quốc Mỹ can thiệp vào Đông Dương. Người nói: “Đế quốc Mỹ đã công khai can thiệp vào Đông Dương. Lâu nay thực dân Pháp làm chiến tranh ở Việt Nam, Miên và Ai Lao là nhờ tiền bạc, súng đạn Mỹ và theo chỉ thị của Mỹ”. Cuối bài phỏng vấn, Người khẳng định: “Dân tộc Việt Nam đoàn kết chặt chẽ với dân tộc anh em Miên, Lào thì sức mạnh đó đủ đánh tan thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ... Chúng ta gặp nhiều khó khăn. Nhưng chúng ta nhất định thắng lợi”.

Tháng 8, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Quốc hội kháng chiến Lào bày tỏ lòng cảm ơn chân thành vì những lời chúc tốt đẹp và lời chào hữu nghị mà Chủ tịch đã phát biểu tại các hội nghị lịch sử của Lào.

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Hoàng thân thông báo các vấn đề trong Đại hội kháng chiến Lào như: đã thành lập Mặt trận đoàn kết dân tộc kháng chiến chống đế quốc, thực dân lấy tên là “Neo Lào Itxala”, bầu Ban Lãnh đạo Trung ương của Mặt trận gồm Hoàng thân Xuphanuvông làm Chủ tịch Mặt trận, Thao Singkapau Chounnamali-Phó Chủ tịch và Phaya Phoumi Vôngvichít làm thư ký…

Tháng 9, ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông chúc mừng Quốc khánh Việt Nam.

Tháng 9, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Chủ tịch Hội đồng Chính phủ kháng chiến Pathét Lào, cảm ơn đã gửi thư chúc mừng nhân dịp Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tháng 9, ngày 17

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hoàng thân Xuphanuvông, cảm ơn đã gửi thư chúc mừng nhân dịp Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tháng 9, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Hoàng thân đề nghị Chủ tịch giữ cách làm việc như cũ, tức là giữ ông Nguyễn Chấn và Bộ Quốc phòng Việt Nam làm nơi liên lạc do ông Nguyễn Chấn là người quen biết từ lâu, được cán bộ Lào đánh giá cao và quý mến.

Tháng 9, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp và làm việc với Hoàng thân Xuphanuvông, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Lào và đồng chí Sơn Ngọc Minh, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Miên (Campuchia) tại căn cứ Việt Bắc.

Tháng 10, ngày 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết thư gửi Chủ tịch Hội đồng Chính phủ Pathét Lào nhân ngày Tết độc lập của Lào. Người dành những lời chúc tốt đẹp nhất cho Liên minh tất cả nhân dân Lào, Khmer và Việt Nam vì một thắng lợi hoàn toàn.

Tháng 10, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông cám ơn Người về những lời chúc mừng của Người tới nhân dân Lào nhân dịp Quốc khánh 12-10. Trong thư, Hoàng thân khẳng định nhiệm vụ cấp bách đoàn kết toàn thể nhân dân Lào và đoàn kết nhân dân Việt - Khme - Lào là hai điều kiện không thể thiếu để giành thắng lợi hoàn toàn chống thực dân và đồng minh của chúng là đế quốc gây chiến.

Tháng 11, ngày 22

Tuyên cáo của Hội nghị đại biểu của ba Mặt trận dân tộc thống nhất của ba nước Việt - Lào - Miên. Tuyên cáo phân tích tình hình thế giới, tình hình ba nước Đông Dương, nhất trí căn bản về chính sách chung của ba Mặt trận dân tộc thống nhất và đề ra một số nhiệm vụ cơ bản như: xúc tiến thực hiện khối liên minh duy nhất của ba dân tộc Việt - Lào - Miên trên nguyên tắc bình đẳng, tôn trọng chủ quyền quốc gia và lãnh thổ của nhau, hết sức giúp đỡ nhau về mọi mặt để công cuộc giải phóng của ba dân tộc chóng hoàn thành.

Tháng 12, ngày 21

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Hoàng thân bày tỏ tình cảm của mình, đồng thời muốn được Chủ tịch Hồ Chí Minh tiếp tục dìu dắt để cùng hoàn thành “những nhiệm vụ chung như: giải phóng Đông Dương, thành lập một xã hội mới, một xã hội nảy nở ra hạnh phúc, tự do, tình yêu và sự chân thành”.

Tháng 12, ngày 31

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư của Hoàng thân Xuphanuvông - Thủ tướng Chính phủ Lào kháng chiến.

Tháng 12

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hoàng thân Xuphanuvông, báo tin không thể đến thăm được vì công việc cuối năm bận rộn, và chúc mừng Hoàng thân nhân dịp năm mới bằng hai câu:

Một năm mới tốt đẹp và hạnh phúc,
Một năm nhiều thành tích và thắng lợi.

NĂM 1951

Đầu năm 1951, Chủ tịch Hồ Chí Minh làm việc trực tiếp với Ban cán sự Trung Lào. Người hỏi rất kỹ tên các vùng căn cứ; các bản, làng có chính quyền và Mặt trận Itxala; tên các bộ tộc Lào; tình hình cán bộ cơ sở; tình hình hoạt động và đời sống của cán bộ, chiến sĩ tình nguyện Việt Nam. Người đánh dấu vào bản đồ những vùng căn cứ của Itxala; ghi tên những đồng chí và đơn vị làm tốt công tác giúp Lào.

Tháng 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư trả lời bức thư ngày 21-12-1950 của Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư, Người thân thiết bày tỏ cảm xúc của mình vì giữa Người và Hoàng thân đã: “cùng có một mong ước nồng cháy: hoạt động để giải thoát những người anh em của chúng ta và giải phóng hai nước chúng ta khỏi ách áp bức, khỏi mọi kẻ áp bức”.

Tháng 2, ngày 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc Báo cáo Chính trị  tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng. Báo cáo tóm tắt tình hình thế giới trong 50 năm qua, kiểm điểm chính sách của Đảng từ khi thành lập đến nay, phân tích tình hình mới và nêu nhiệm vụ mới...

Với cuộc kháng chiến của hai nước Lào và Miên, Người viết: “Chúng ta kháng chiến, dân tộc bạn Miên, Lào cũng kháng chiến. Bọn thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ là kẻ thù của ta và của dân tộc Miên, Lào. Vì vậy, ta phải ra sức giúp đỡ anh em Miên, Lào, giúp đỡ kháng chiến Miên, Lào; và tiến đến thành lập Mặt trận thống nhất các dân tộc Việt - Miên - Lào.”

Tháng 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh đã bất ngờ đến thăm buổi học triết học của cán bộ Mặt trận Lào Itxala do Hoàng thân Xuphanuvông giảng. Người ngồi cạnh Chủ tịch Xuphanuvông. Sau khi hỏi thăm sức khoẻ, tình hình học tập và sinh hoạt của học viên, Bác đã kể lại: “Tôi cũng biết tiếng Thái và tiếng Lào, nhưng lâu rồi không nói. Tôi cũng từng ngủ qua đêm nhiều lần ở Chùa Inpeng, thủ đô Viêng Chăn”.

Tháng 3, ngày 3

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự lễ khai mạc Đại hội thống nhất Việt Minh - Liên Việt.

Phát biểu kết thúc buổi lễ, Người bày tỏ niềm sung sướng vô hạn vì được thấy “rừng cây đại đoàn kết ấy đã nở hoa kết quả và gốc rễ nó đang ăn sâu lan rộng khắp toàn dân, và nó có một cái tương lai “trường xuân bất lão”, và “chẳng những là toàn dân Việt Nam đại đoàn kết, mà toàn dân hai nước anh em là Cao Miên và Ai Lao cùng đi đến đại đoàn kết”. Người góp ý cho đại hội một số vấn đề cần thảo luận như: Xây dựng kỷ luật tự giác trong Mặt trận, vấn đề dân chủ, nội dung hoạt động của Mặt trận, mối quan hệ giữa các đảng phái, đoàn thể và nhân sĩ trong Mặt trận.

Cùng ngày, Hoàng thân Xuphanuvông phát biểu tại Hội nghị Thống nhất Việt Minh - Liên Việt. Hoàng thân cho rằng việc thống nhất mặt trận và kết quả của Đại hội sẽ giúp đỡ Mặt trận dân tộc thống nhất và đưa cuộc kháng chiến của dân tộc Lào theo kịp Việt Nam và tiến trong phong trào thế giới.

Tháng 3, ngày 11

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự Hội nghị Liên minh nhân dân ba nước Việt Nam - Cao Miên - Lào và thành lập khối liên minh chiến đấu của nhân dân ba nước Đông Dương.

Hội nghị đại biểu Liên minh nhân dân Việt - Miên - Lào ra tuyên bố chỉ rõ: Thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ cố tình xâm chiếm ba nước Việt - Miên - Lào, chính phủ mà chúng lập ra thực chất chỉ là chính phủ bù nhìn. Chính vì vậy, Hội nghị đại biểu Liên minh nhân dân Việt - Miên - Lào đã thành lập Khối liên minh nhân dân Việt - Miên - Lào nhằm tiêu diệt thực dân Pháp, đánh bại can thiệp Mỹ, trừng trị bọn bù nhìn phản quốc, giành độc lập thực sự cho ba dân tộc, góp sức bảo vệ hòa bình thế giới.

Tháng 5, ngày 10

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư Người viết về kinh nghiệm hoạt động bí mật của mình, hy vọng sẽ có ích cho Hoàng thân trong hoạt động cách mạng.

Tháng 7

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếp chúc mừng sinh nhật Hoàng thân Xuphanuvông.

Tháng 7, ngày 31

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Hoàng thân Xuphanuvông. Hoàng thân gửi tặng Chủ tịch Hồ Chí Minh một cuốn tạp chí Lào-Itxala số đầu tiên. Đây là cơ quan tuyên truyền và cổ động của Mặt trận đoàn kết dân tộc Pathét Lào, do Viện Tuyên truyền và văn hóa Lào xuất bản.

Tháng 8, ngày 30

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được công điện của Chủ tịch Uỷ ban Trung ương Neo Lào Itxala, nhấn mạnh triển vọng Đông Dương sẽ được khôi phục thành một khối đoàn kết không gì chia cắt được.

Tháng 9, ngày 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài: Tiền xương máu, bút danh Đ.X., đăng báo Cứu quốc, số 1896.

Bằng những số liệu cụ thể, tác giả đã thống kê sự bóc lột của tư bản Pháp ở các thuộc địa. Riêng các mỏ ở Lào chúng đã thu được 70 triệu phrăng.

Tháng 9, ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thiếp tới Hoàng thân Xuphanuvông khẳng định việc tiến lên vì hạnh phúc, vì sự nghiệp giải phóng đại gia đình Lào - Việt.

Tháng 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện cảm ơn Hoàng thân Xuphanuvông, Chính phủ và nhân dân Lào đã gửi điện mừng nhân dịp Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.

Tháng 10, ngày 15

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Hoàng thân Xuphanuvông, Thủ tướng Chính phủ Pathét Lào nhân kỷ niệm ngày thành lập Chính phủ Lào độc lập. Người chúc nhân dân Lào đạt nhiều thành công lớn lao trong cuộc chiến đấu chung chống thực dân Pháp và can thiệp Mỹ.

Tháng 10, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện mừng ngày thành lập Chính phủ Lào độc lập. Người chúc Hoàng thân Xuphanuvông và nhân dân Lào đạt được nhiều thành công lớn lao trong cuộc chiến đấu chống thực dân Pháp và bọn can thiệp Mỹ. Lào và Việt Nam sẽ cùng đoàn kết chống kẻ thù chung. 

NĂM 1952

Tháng 1, ngày 27

Chủ tịch Hồ Chí Minh nói chuyện nhân dịp Tết năm Nhâm Thìn (1952). Người tóm tắt tình hình thế giới và trong nước; nêu lên những việc cần phải làm để thu được nhiều thắng lợi hơn nữa. Một trong những nhiệm vụ đó là: "Chúng ta đã đoàn kết, nay phải đoàn kết chặt chẽ, thật thà và rộng rãi hơn nữa. Đoàn kết toàn dân. Đoàn kết với anh em Miên, Lào".

Tháng 1

Chủ tịch Hồ Chí Minh viết bài: Bọn đế quốc cướp nước không bao giờ có thể nô dịch dân tộc Việt Nam anh dũng, bút danh DIN, đăng tạp chí Vì một nền hoà bình lâu dài, vì một nền dân chủ nhân dân.

Người tố cáo sự cấu kết giữa những bọn cướp nước là Pháp và Mỹ; ca ngợi những thành tựu trong năm 1951 của Việt Nam về quân sự, chính trị, ngoại giao, văn hoá, xã hội; và một trong những thành tựu về ngoại giao là đã thành lập Ủy ban hành động Việt - Miên - Lào. Đồng thời Người khẳng định Pháp sẽ thất bại, nhân dân Việt Nam sẽ thắng.

Tháng 3, ngày 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hoàng thân Xuphanuvông, mời Hoàng thân và đồng chí Cayxỏn Phômvihản lên Việt Bắc bàn công việc trước khi mở chiến dịch Thượng Lào.

Khoảng cuối tháng 4

Chủ tịch Hồ Chí Minh báo cáo về tình hình và nhiệm vụ tại Hội nghị lần thứ ba của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, khoá II.

Báo cáo nêu rõ tình hình thế giới và trong nước; đề ra những nhiệm vụ và công tác trước mắt, đề cập đến quan hệ giữa Việt Nam với Miên và Lào: "Vì mọi quan hệ khăng khít về địa lý, quân sự, chính trị, v.v. mà ta với Miên, Lào cũng như môi với răng. Hai dân tộc Miên, Lào hoàn toàn giải phóng, thì cuộc giải phóng của ta mới chắc chắn, hoàn toàn. Cho nên nhiệm vụ của ta lại phải ra sức giúp đỡ kháng chiến Miên, Lào một cách tích cực, thiết thực hơn. Đó là nhiệm vụ quốc tế của chúng ta".

Tháng 5

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện cảm ơn Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Lào Xuphanuvông và Chủ tịch Uỷ ban dân tộc giải phóng Trung ương Cao Miên Sơn Ngọc Minh đã gửi điện chúc mừng ngày sinh của Người.

Tháng 5, ngày 19

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được thư chúc thọ của đoàn cán bộ được Trung ương phái sang Lào để chỉnh huấn bộ đội Việt Nam tình nguyện chiến đấu ở Thượng Lào.

Tháng 8, ngày 13

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch Pathét Lào, chúc mừng ngày thành lập Chính phủ kháng chiến Lào và ngày bầu Ban Chấp hành Trung ương Mặt trận dân tộc thống nhất Lào.

Bức thư có đoạn: “Thắng lợi của nhân dân Lào cũng là thắng lợi của nhân dân Việt Nam, là thắng lợi chung của khối liên minh Lào - Miên - Việt đoàn kết chiến đấu đánh đuổi kẻ thù chung là thực dân Pháp và can thiệp Mỹ”.

Tháng 9, sau ngày 2

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện cảm ơn tới các vị lãnh đạo Đảng và Nhà nước Lào, Liên Xô, Trung Quốc, Triều Tiên, Cao Miên, Ba Lan, Hunggari, Anbani, Tiệp Khắc, Rumani, Bungari, Mông Cổ, Cộng hoà Dân chủ Đức đã gửi điện chúc mừng Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà.

Tháng 9, ngày 14

Chủ tịch Hồ Chí Minh dự và nói chuyện tại Hội nghị cán bộ liên minh nhân dân Việt - Lào. Trong bài nói, Người chỉ rõ: “Việt Nam đoàn kết chặt chẽ, Lào đoàn kết chặt chẽ, Miên đoàn kết chặt chẽ… Đoàn kết ở đây là đoàn kết trong tinh thần, đoàn kết trong hành động, đoàn kết trong đấu tranh, chứ không phải đoàn kết ngoài miệng”.

Cuối cùng, Người nhờ Đoàn đại biểu Lào chuyển về nước món quà gửi tặng Chủ tịch Xuphanuvông gồm: một tấm lụa, một thanh kiếm và một bộ quần áo. Người giải thích: “Tấm lụa tượng trưng cho sự mềm mỏng và đại đoàn kết. Đoàn kết chặt chẽ như những sợi tơ trong tấm lụa. Mềm mỏng là để đối với nhân dân. Thanh kiếm là tượng trưng cho sự sắc sảo và kiên quyết. Còn bộ quần áo là để tặng cho cán bộ Lào thi đua giỏi nhất”.

Tháng 9, ngày 23

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư cho Hoàng thân Xuphanuvông. Trong thư có đoạn: “Mọi người Việt Nam chiến đấu bên cạnh anh em Lào, trên đất Lào đều đặt dưới quyền lực cao cả của bạn. Nếu có ai đó, vì lý do này nọ, không làm vừa ý bạn, thì trả họ lại cho chúng tôi, không do dự. Làm thế là vì lợi ích to lớn của công cuộc kháng chiến Lào cũng như vì sự nghiệp đoàn kết anh em Lào -Việt.

Tháng 10, ngày 9

Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi điện tới Chủ tịch Chính phủ Lào chúc mừng nhân dịp kỷ niệm ngày Quốc khánh Lào. Người chúc Chính phủ và nhân dân Lào “thu được nhiều thắng lợi mới trong cuộc kháng chiến và tin chắc rằng tình hữu nghị của hai dân tộc Lào -Việt sẽ đủ sức đánh đuổi kẻ thù chung là thực dân Pháp và can thiệp Mỹ”.

Tháng 12, ngày 16

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Hoàng thân Xuphanuvông - Chủ tịch Mặt trận Neo Lào Ítxala, mong muốn xây đắp mối cảm tình giữa hai nước sâu rộng hơn nữa, làm cho khối liên minh Việt - Miên - Lào thêm vững mạnh, cùng nhau làm tròn nhiệm vụ quốc gia và quốc tế của mình.

Tháng 12, ngày 18

Chủ tịch Hồ Chí Minh nhận được điện của Hoàng thân Xuphanuvông - Chủ tịch Mặt trận Neo Lào Ítxala, Thủ tướng Chính phủ kháng chiến Lào. Bức điện nêu lên lòng biết ơn, ghi sâu sự giúp đỡ chân thành và chính đáng của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chính phủ, Mặt trận và nhân dân Việt Nam đối với cách mạng Lào.

(Nguồn: Bảo tàng Hồ Chí Minh, Biên niên sự kiện Chủ tịch Hồ Chí Minh với tình đoàn kết hữu nghị đặc biệt Việt Nam- Lào, Nxb.CTQG, H.2007.). 

(Ngày đăng: 21-07-2012)